و أمّا العِلاجُ بِاليَدِ ب . اعمال دستى منظور از اعمال دستى شيوه‌هاى درمانى است كه دارو در آنها نقش اصلى را ندارد . فَكَالجَبرِ ، و البَطِّ ، و الكَىِّ . شكسته‌بندى ، شكافتن ، و داغ گذاردن از انواع اعمال دستى است . « 1 » * پيش‌نيازهاى درمان با انواع دارو و يَجِبُ في العِلاجِ بِالأدويَةِ مُراعاةُ : - نَوعِ المَرَضِ - و سَبَبِهِ - و قُوَّةِ المَريضِ و ضَعفِهِ - و المِزاجِ الحادِثِ - و المِزاجِ الطَّبيعىِّ - و السِّنِّ - و العادَةِ - و البَلَدِ - و الوَقتِ الحاضِرِ - و حالِ كَيفيَّةِ « 2 » الهَواءِ . در درمان با دارو ، شناخت و مراعات امور زير ضرورى است : - نوع بيمارى « 3 » - سبب پيدايش آن « 4 » - ميزان توانايى و ناتوانى بيمار - مزاج حاصل از بيمارى - مزاج اصلى بيمار - بايسته‌هاى سن بيمار - عادتهاى بيمار - ويژگيهاى سرزمين - ويژگيهاى فصل و زمان - و وضع آب و هوا .

--> ( 1 ) . از انواع ديگر اعمال دستى مىتوان بخيه زدن ، مالش ، كبس ، و قدح را نام برد . ( 2 ) . ب : ( كيفية ) ساقطة . ( 3 ) . مراد از تشخيص نوع آن است كه معلوم شود بيمارى حار است يا بارد ، رطب است يا يابس ، بسيط است يا مركب ، ساده است يا مادي . ( 4 ) . مراد آن است كه معلوم شود سبب بيمارى بدني است يا نفساني ، درتنى است يا برتنى .